Font Hazırlama Kendi Fontlarınızı Oluşturun

DOSYA: FONT HAZIRLAMA

Arial’mı, Times New Roman mı Diye Düşünmeyin! Kendi Fontunuzu Kendiniz Oluşturun

Yazı yazarken olmazsa olmaz aracımızdır fontlar (yazı tipleri). Kullandığımız fontlar; yazımızın karakterini belirlerken aynı zamanda sayfayı doldurmalı, satıra sığmalı, göze hoş gelmeli ve belki de en önemlisi; yazının ruhuna uygun olmalı.

Bir yazının nasıl ruhu olur demeyin! Olur hem de gayet güzel olur. Bold olarak nitelediğimiz kalın bir yapının veya italik dediğimiz eğik yapının çok daha ötesindedir. Kullanılan font çizgisinin eğimine, başladığı ve bittiği noktaya göre, el yazısının karakter göstergesi olması gibi düşünülebilir.

Font Nedir?

Aslında şu an kullandığımız anlamdan farklı olarak, bundan yıllar önce, ilk dizgi makinelerini kullanan matbaalar zamanında, Font denildiğinde; yazı, sayı ve diğer simge karakterlerini taşıyan parçacıklar algılanmaktaydı. Oysa günümüzde, dijital ortamda kullandığımız yazı karakterlerine, tiplerine “font” denilmekte.

Windows’un (veya Mac kullanıcıları için Macintosh’un) standart olarak tanıdığı ve desteklediği “fontlar” aracılığıyla, farklı bilgisayarlarda değişik tiplerde oluşturulan yazılar, aynı fontu destekleyen, bir başka bilgisayarda herhangi bir bozulmaya veya değişmeye uğramadan, kolayca açılmakta.

Fontlar; Windows işletim sistemi kullanan bilgisayarlarda “C:\Windows\Fonts” klasörü altında yer alır.Normalde bu klasör altında “.ttf.” (True Type Font) uzantılı olarak bulunan font dosyaları üzerinde herhangi bir değişiklik yapmamalı, silmemeliyiz. Ancak bilgisayarımıza yeni fontlar katmak istiyorsak, bu klasör altına yeni font dosyalarını kopyala / yapıştır yoluyla ekleyebiliriz.

Fontların (Özel Yazı Tiplerinin) Önemi

Bize de gelen sorular arasında yerini bulan bir konu Türkiye’nin tanıtımında kullanılan yazı tipinin nasıl edinilebileceğiydi. Oysa bu çalışmanın özel bir yazı tipi değil, grafik tasarımı ürünü olduğu biliniyor. Ancak yine de bu tip soruların gelmesi, çalışmanın başarıya ulaştığının bir göstergesi oldu. Günlük hayatta da bunun örneklerini pek çok reklam filminde görebiliriz. Örneğin geçenlerde bir araba markasının reklamında, ilgili arabanın adı söylenmeden, kurumca kullanılan yazı tipiyle ekrana bir mesaj gelmekteydi. Pek çok kişi bu yazı tipinden konuda geçen arabayı tanımıştı. Buna benzer örnekleri daha da çoğaltabiliriz. Burada önemli olan, kullandığımız fontların (yazı tiplerinin) standart bir çivi yazısından farklı olarak (ki çivi yazısının da kendine has özellikleri vardır) birbirlerinden apayrı kimliklere sahiptirler. Bu farklı kimlikler, kolayca ayırt edilmelerini sağlar. Ek olarak; kimi yazı tipleri artık çokça kullanılarak toplumlarca genel kabul görmüşlerdir. Bazı fontlar standart olarak düşünülmekte ve yapılan yazışmalarda belli ölçülerle sürekli olarak kullanılmaktalar. (Arial - 12, Times New Roman -10 gibi)

Hazır Fontları Değiştirmek

Font Creator 5.0 programını çalıştırıyoruz. (www.byte.com.tr/download adresinden indirebileceğinizi belirtmiştik) “File” (Dosya) menüsünden “Open”(Aç) komutunun altındaki “Installed Font…” (Yüklü font) tuşuna basılır. Karşımıza gelecek olan bilgisayarımızdaki yüklü fontlar, alfabetik sıraya göre dizilmişlerdir.

Bu font isimlerinden herhangi birine faremizle çift tıkladığımızda, harfler, rakamlar ve simgelerden oluşan ilgili fonta ait tüm karakterler görüntülenir. Bu görüntüden dilediğimiz karakterin üzerine gelip çift tıkladığımızda, ayrı bir pencere içerisinde daha büyük olarak açılır. Ayrıca cetvel ölçüleri bulunan bir zemin penceresinde geldiği için, değişikliklerimizde daha kolay hesaplama yapabiliriz.

Açılan pencerede bulunan karakter, temel bir kırmızı yatay çizgi üzerinde ve yukarıdan aşağı gelen iki dikey çizgi arasında yerleşiktir. Karakterimizi bu alanın dışına da sürükleyip değişiklik yapabiliriz. Fakat görüntülenecek kısım, sadece bu yatay ve dikey çizgiler arasındaki bölümdür. Eğer karakterimizi bu alanın dışında bırakmak istemiyorsak, ilgili bu yatay ve dikey çizgileri de sürükleyip aralıklarını genişletip açabiliriz.

Yukarıda belirttiğimiz gibi, “File/Open/Installed Font” yoluyla bilgisayarımızdaki tüm yüklü fontların bulunduğu listeyi açalım. Karşımıza gelen listeden herhangi bir fonta (örneğin Arial Narrow) tıklayarak, içerisindeki karakterleri görüntüleyelim.

Bu karakterlerden herhangi birine (örneğin “A” harfine) tıklayarak büyütelim. Yatay ve dikey üç çizgiyle bölünmüş kareler arasında görünen karaktere tıkladığımızda, sekiz köşesinde küçük tutamaçlar belirecektir. Bu tutamaçların üzerine faremizle geldiğimizde beliren ok işaretini takiben çeşitli yönlere çekiştirdiğimizde, karakter uzayıp, kısalacaktır.

Yapacağımız bu değişiklikler sırasında sadece ilgili karakterin etrafındaki tutamaçlarla sınırlı değiliz! Karakterimizin orasında kalan üçgen, daire gibi semboller de ayrıca değiştirilebilir. Bu sefer daha içteki bu küçük sembollere tıklamak ve beliren kendi iç tutamaçlarını hareket ettirmek gerekir. Bu sayede karakterimizin hem dış, hem de iç görünümünü değiştirebiliriz.

Bir fontun herhangi bir karakterinde bu şekilde oynamalar yaptıktan sonra, aynı fontun diğer karakterlerini de dilediğimiz gibi açıp düzenleriz. Tüm değişikliklerimizi bitirdiğimizi düşündüğümüzde ise, yaptığımız çalışmayı kaydetme zamanı gelmiş demektir.

Değişiklik Yapılan Fontları Kaydetmek

Çalışmamız açık. Değişikliklerimizi bitirdik ve kendi zevkimize göre düzenlemiş olduğumuz ilk fontları kaydetmek üzereyiz. Şimdi bu noktada iki seçeneğimiz var. Ya üzerinde çalıştığımız fontun üzerine direkt olarak kaydedeceğiz ya da yeni bir isim verip, farklı bir font olarak bilgisayarımızda saklayacağız.

Önceden çalıştığımız font dosyasının üzerine kaydetmemiz halinde, asıl font dosyası silineceği için, bu seçeneği asla önermiyoruz. Bunun yerine yapılan çalışmalara yeni bir isim verip kaydetmek, çok daha mantıklı olur.

Açık olan çalışmamıza geri dönersek, yeni bir isim verip kaydetmek üzere, “File” menüsünden “Save As” yazısını seçiyoruz. “Farklı Kaydet” penceresinde hali hazırda yüklü olan font dosyalarını görürüz. Biz de kendi dosyamıza farklı bir isim verip (ilkdeneme.ttf) kaydet tuşuna basarız. Font Creator programı, bize bir hata mesajıyla uyarısını bildirir. Buna “Tamam” diyerek geçeriz.

Artık denemek için bir Word dosyası açıp font olarak “Arial” veya “Times New Roman” yerine asıl kayıtlı font kalıbını seçtiğimizde “Arial Narrow-Normal” değerini seçtiğimizde, her “A” harfine bastığımızda, biraz önce belirlediğimiz şekil çıkacaktır. Burada dikkat etmemiz gereken nokta, vermiş olduğumuz kayıt emrinin, “dosya adı” olduğu ancak “font” olmadığıdır. “Dosya adı” üzerinde değişiklik yaptığımız ana dosya olarak korunmaktadır.

Bu ısınma turundan sonra kendi fontumuzu oluşturup, bir font adı verip saklamaya hazırız.

Font Dosyamızı Oluşturmak

“File” menüsünden “New” komutuyla yeni bir font oluşturmanın ilk adımını atarız. “Font Family Name” alanına, Word gibi bir programı açtığımızda, font alanında görünecek tarifi belirlemiş oluruz. “Character Set” ve “Font Style” alanlarında herhangi bir değişiklik yapmaya gerek yok. “Unicode” karakterler ve “Regular” olması yeterli. Eğer eğil, kalın ya da hem kalın hem de italik bir ana metin istiyorsak, Regular yerine Bold, Italik değerlerinden birini seçebiliriz.

Seçimimizden sonra “Ok” diyerek ana fontlarımızı açıyoruz. “”Font1.ttf” otomatik olarak verilen bir isimdir. Açılan karakter tablosunda, her bir karakterin yer alması gereken sembol gösterilmekte. Ancak gösterilen değerler üzerinde değişiklik, düzenleme yapmak için üzerine tıklayıp açtığımızda karşımıza boş bir alan gelmekte! Çünkü henüz herhangi bir değer yoktur.

Bu noktada düzenleme yapmak üzere, dilediğimiz bir diğer font dosyasını yukarıda “Hazır Fontları Değiştirmek” alanında anlattığımız gibi açıp, ( Files/Open/Installed Font… yoluyla) istediğimiz fonta tıklayarak açarız. Daha sonra da bu açılan karakterler arasından hoşumuza giden karakteri kopyalayıp, yeni oluşturduğumuz font dosyamıza yapıştırırız. Örneğin “B” karakterini “Century Gothic” fontunda açıp üzerine faremizle tıklayıp açılan pencerede “Copy” (Kopyala) dedikten sonra kendi fontumuzda “B” karakterine tıklayıp açıp faremizin sağ tuşuna tıklar ve “Paste” (Yapıştır) komutunu veririz.Bu arada bir karakterin içerdiği sembolleri (örneğin B harfinin içerisindeki boşlukları) ayrıca taşıyabiliriz.

Kendi font dosyamıza yapıştırma işlemi bittikten sonra, ilgili karakteri açıp, ince düzenlemelere geçebiliriz. Bir karakter üzerindeki tutamaçlar yardımıyla yapabileceğimiz değişikliklere, “Hazır Fontları Değiştirmek” bölümünde değinmiştik. Siz de kendi stilinizi oluşturacak değişimleri kolaylıkla gerçekleştirebilirsiniz.

Artık bundan sonra File / Save yoluyla yaptığımız dosyayı kaydedebilir, bu arada font dosyamıza yeni bir isim verebiliriz. Ancak şu da bilinmeli ki; varolan hazır düzenlemelerin haricinde kendi font karakterlerimizi de bir grafik sanatçısı gibi oluşturmak elimizde. Detaylar için “kendi font karakterlerimizi oluşturma” bölümüyle devam edelim.

Font Karakterlerimizi Oluşturmak

Font dosyamızı açık duruyor çalışmalarımıza devam ettikçe aynı isim üzerine kaydetmeye devam ediyoruz. Ancak bir noktada sıkıldık! Hazır diğer font dosyalarından karakterleri alıp, eğip, genişletip, daraltıp, içini çıkartıp, değiştiriyor ve yeni stiller oluşturuyoruz. Peki niçin sıfırdan başlayıp yepyeni bir karakter oluşturmayalım?

Elbette bunu yapmak mümkün. Öncelikle yepyeni bir karakter oluşturacağımız karakterin yer aldığı sembole tıklayıp açıyoruz. Karşımıza alışık olduğumuz boş çizgili, kareli alan geliyor. Faremizle üzerinde sağ tuşa tıklayıp “New Contour” (Yeni Dış Hat) yazısına basıyoruz. Faremizin ucu bir kalem şekline dönüşüyor. Artık alanımız üzerinde faremizle tıklayıp yeni şekiller oluşturabiliriz.

Faremizle tıklarken şöyle bir kolaylık var. Sol tuşa bastığımızda normal direkt hedef noktasını verirken, sağ tuşa tıkladığımızda eğim verecek alanı göstermiş oluyoruz. Böylece çok rahat kavisli çizimler yapabiliriz.

Çizimleri bu şekilde bitirmeden önce yukarıda yer alan araç çubuklarından azami ölçüde faydalanabiliriz. Birden fazla şekiller oluşturup birini öne, diğerini arkaya getirmenin ötesinde, yönünü çevirmek, rengini iç/dış şeklinde ayarlamak, tutamaç noktalarından esnetmek, kolaylıkla mümkün. Bu arada neredeyse sonsuz sayıda geri alma kabiliyetine de sahibiz. Böylece yaptığımız herhangi bir olumsuz hareket, korkusuzca geri alınabilir. Hiç hoşumuza gitmeyecek çalışmalar yapmışsak da, silgimiz ne güne duruyor? Standart araç çubuğundaki silgi vasıtasıyla çalışmalar temizlenebilir hatta farenin sağ tuşu vasıtasıyla açılan menüden “Delete Contour” tuşu aracılığıyla yeni çizim alanımızı geri alınmamak üzere ortadan kaldırabiliriz.

Resim Dosyalarından Font Yapmak

Fontların nasıl yapılacağını yukarıdaki işlemlerle gördük. Ancak bunların haricinde Paint gibi Windows ile gelen kendi resim düzenleyicinizde veya Photoshop tarzında yüksek seviyeli bir resim editörüyle karakterler de hazırlanabilir.

“Gif, Jpg, Jpeg, bmp, ico” dosya tiplerini destekleyen Font Creator programı aracılığıyla yapılmış resimler, bir iki tuşa basmak suretiyle fontlarımızı oluşturan karakterlere dönüştürülür.

“File/New“ adımıyla açılan font dosyamıza bir isim verdikten sonra, önümüze gelen font sembollerinden dilediğimize tıklayarak açarız. Çizgilerle gösterilen boş alanda faremizin sağ tuşuna tıklayarak açılan menüden “Import Image” tuşuna basarız. Pencereden “Load” yazısına tıklayarak bilgisayarımızın içerisinde yolculuk edebilir ve önceden resim düzenleyicimizde hazırladığımız resme tıklayarak fontlarımız arasına yükleyebiliriz.

Ek olarak alınan resmi de tekrar değiştirebilir, resim üzerine farklı çizimler ekleyebilir ya da yüklü fontlar arasından başka karakterleri kopyalayarak harmanlayabiliriz

Fontlarımızı Test Etmek

Çalışmalarımızı sürdürürken, arada toplu olarak bakıp, hangi şeklin satır içerisinde nasıl göründüğünü bilmemiz gerekir. Değiştirilen fontların tam olarak aktif hale gelmesi için bilgisayarı kapatıp yeni açmayı beklemek yerine, sadece tek bir tuşa basıp sonuçları görmek daha kolay olur. Font Creator programında klavyedeki F5 tuşu, “Test” işlevini yerine getirir. “Font” adımından “Test” yazısına basmak da aynı işi görür.

Fontlarımızı İsimlendirmek

Aslında sadece isimlendirmek değil, ayrı bir kimlik kartı açmak şeklinde belirtmek daha doğru olur. Nasıl bir isimlendirme olacağını düşünürken fikir verme açısından öncelikle hazır fontlara nasıl bir isim verilmiş ona bakmak lazım.

“File/Open/Installed Font…” yazısına tıklayarak bilgisayarımızda yüklü olan fontlardan birini açarız. Daha sonra da “Format” altından “Naming” yazısına tıklarız. Önümüze genişçe bir pencere içerisinde, fontun isim bilgilerinin yanı sıra, kim tarafından ne zaman yapıldığı bilgileri de yer alır. Ek olarak aşağıda duran “Advanced” tuşuna bastığımızda, detaylı olarak lisans anlaşmaları ve firmanın Internet adreslerine ulaşılır.

Eh kendi özgün fontumuzu oluşturduğumuza göre, artık kendi adımızı, Internet adresimizi, yapım tarihini ve diğer görünmesini istediğimiz bilgileri “Format / Naming” adımından girerek belirtebiliriz.

Fontlarımızı Görüntülemek

Oluşturduğumuz fontlar sadece kendi bilgisayarımızda aktif olacaktır. Örneğin kendi fontumuzla yazdığımız bir Word dosyasını bir başka bilgisayarda açtığımızda “Times New Roman” gibi standart bir fontla görüntülenecektir. Çünkü diğer bilgisayarda bizim fontumuz yer almamaktadır. Ancak Word’ün gelişmiş özellikleri bu zor durumdan kurtarır.

Şöyle ki; kendi fontumuzla belgemizi oluşturduktan sonra “Farklı Kaydet” tuşuna basınca yanda görülen “Araçlar” altında açılan “Kaydetme Seçenekleri” yazısına basarız. Gelen menüden “True Type Yazı Tiplerini Katıştır” yazısının yanına onay işareti koyarak aktif hale getiririz. Altında beliren iki seçenekten ise “Yalnızca Kullanılan Karakterleri Katıştır” kısmını işaretlememiz yeterlidir. Diğer seçenek olan “Ortak Karakterleri Katıştır” ilgili dosyamızın daha büyük boyutta olmasına neden olur.

Ek olarak bilinmesinde fayda var ki; bir Word dosyasını bu şekilde karşı tarafta bizim fontlarımızla görünür kılmak, karşımızdakinin bizim fontlarımızla yazı yazabileceği anlamına gelmez! Karşı taraf sadece gönderdiğimiz Word dosyasını açıp bakabilir, yazıcıdan çıktısını alabilir ancak yazı içerisine bizim fontlarımızı kullanamaz.

Sonuç:

Sonuçta kendi tarzımıza uygun, dünya üzerinde bir eşi daha olmayan, özgün fontlar oluşturmak, yazılarımızda kullanmak görüldüğü gibi aslında hiç zor değil. Dilersek varolan fontlardan, dilersek kendi çizdiğimiz veya resmini aktardığımız semboller, bize neredeyse sonsuz bir özgün tasarım imkanı sunuyor. Bu arada sizin de tahmin edebileceğiniz gibi, örneğin çok sevdiğimiz bir sanatçının (veya kendi vesikalık resmimizi) minik bir harf boyutunda fontlar arasına ekleyebileceğimizi de düşünebiliriz. Font Creator 5.0 programı, 30 gün boyunca bizim tüm ihtiyaçlarımızı giderecek niteliktedir. Hatta 30 gün içerisinde oluşturduğumuz fontlar, belki bir ömür boyu bizimle beraber olabilir.

NOTLAR:

Font ve Büyüklük:

Sayıyla gösterilen punto (font büyüklük ölçüsü) değeri, her yazı tipinde farklı algılanabilir. Örneğin bir fontta kullanılan punto değeri, sayı olarak diğer bir fonttan küçükken, yazı içerisinde daha büyük görülebilir.

Web’de Görünmeyen Fontlar:

Kendi yapmış olduğumuz fontlar, bilgisayarımızda rahatlıkla çalışken başka bilgisayarda açılmamakta. Örneğin kendi özel fontlarımızla oluşturduğumu bir Web sitesine giren kişiler, maalesef ilgili sayfadaki yazıları bizim fontlarımızla değil, Internet tarayıcı programlarının standart fontlarıyla görüntüleyeceklerdir. Çünkü karşı taraftaki bilgisayarda bizim fontlarımız yoktur! Bunun önüne geçmek için ya ilgili Web siteleri Flash vb. kullanılarak hazırlanmalı veya font kontrolü yapılarak kullanıcının bilgisayarına geçici olarak hazırlanan fontun yüklenmesi sağlanmalı. Ancak bu sırada ziyaretçi karşısına çıkacak onay mesajını kabul etmeli ki; bu durum sizin sitenize güvenmesiyle ilgilidir.

Word İçine Fontları Gömmek

Normalde MS Word programıyla başka bir bilgisayarda açılmasını isteyeceğimiz yazılar, kendi oluşturduğumuz fontlarımızla görüntülenmez. Çünkü ilgili fontlar karşı bilgisayarda yoktur. Kendi fontlarımızın görüntülenebilmesi için; “Farklı Kaydet” dedikten sonra “Araçlar” menüsünden “Kaydetme Seçenekleri” altındaki “True Type Yazı Tiplerini Katıştır” kutusunu işaretlemeliyiz.Bu işlem sadece belgede görüntülenme ve yazıcıdan çıktısını almaya yarayacaktır. Karşı taraf bizim yazdığımız font karakterinde herhangi bir düzenleme yapamaz.

Web’den Hazır Font Yüklemek:

Windows’un standart fontlarının yanı sıra kendimiz de bu yazıda anlatıldığı gibi kendi fontlarımızı yapabilir ya da önceden başkaları tarafından yapılmış fontları kullanabiliriz. Bunun için eğer yasal bir engel yoksa, (bkz. Fontlar ve Lisans adlı kutu) ilgili font dosyasını alıp bilgisayarımızdaki font klasörüne ( C:\Windows\Fonts”) kopyalamamız yeterli. Internet’teki çeşitli sitelerden ücretsiz hazır fontlar bulunup yüklenebilir. Örneğin www.larabiefonts.com , www.free-fonts.com, www.eknp.com veya www.simplythebest.net gibi adreslere bakılabilir.

Dikkat!!! Font Değişimi :

Yeni bir font tasarımına geçmeden önce, bilgisayarımıza yüklü olan fontlardan bazı karakterleri değiştirmekle işe başlayabiliriz. Böylelikle, ilk tasarım yükünden de kurtulmuş oluruz. Yalnız bu işlemler sırasında oluşturacağımız font dosyasına farklı bir isim vererek, bilgisayarımızda yüklü olan asıl fontlara zarar vermemiş oluruz.

Silinen fontlar nasıl geri gelir?

Gelmez. Silinen fontlar normal olarak geri gelmez. Ancak başka bir bilgisayardaki C:\Windows\Fonts klasöründen silinmiş olan font dosyası kopyalanıp, diğer bilgisayardaki aynı klasörün altına atılarak, sorun çözümlenir. Bu nedenle Font Creator programıyla fontlar üzerinde değişiklik yaparken, yeni bir font dosyası açıp, onun üzerinde çalışmakta fayda var.

Uygulama Programımız: High Logic Font Creator 5.0

Çeşitli yazılımlar bilgisayarımızdaki fontları değiştirmemize yardımcı olur. Aşağıdaki örnek uygulamaları, sizler için seçtiğimiz High Logic Font Creator 5.0 programıyla gerçekleştirdik. 30 günlük deneme sürümü içerisinde, ücretsiz kullanım imkanı bulabileceğimiz bu programı Internet sayfalarından (www.byte.com.tr/download) kolayca bilgisayarınıza indirebilirsiniz.